Vlaams Parlementslid
In de Commissie Landbouw van 14 mei voelde ik samen met collega Stijn De Roo (cd&v) minister Brouns aan de tand over de toestand van de sojateelt in Vlaanderen. De sojateelt beslaat nog steeds slechts een fractie van het Vlaamse landbouwareaal, en dat heeft alles te maken met financiële rentabiliteit en structurele drempels die maar moeizaam uit de weg worden geruimd.
De cijfers spreken voor zich: in 2024 importeerde Europa 15,7 miljoen ton sojabonen en nog eens 18,7 miljoen ton sojaschroot, terwijl de Europese productie beperkt bleef tot 2,99 miljoen ton. De recente handelsspanningen tonen aan dat die afhankelijkheid van derde landen ons kwetsbaar maakt. Wie denkt dat dit een abstract gegeven is, vergist zich: verstoringen in de aanvoer raken rechtstreeks onze veeteelt en voedingsketen.
Een van de concrete knelpunten die tijdens het debat naar voren kwamen, is de Europese indeling van soja bij de oliezaden. Daardoor mogen bestrijdingsmiddelen die specifiek bestemd zijn voor eiwithoudende gewassen niet worden gebruikt in de sojateelt. Terwijl andere landen al labelextensies hebben doorgevoerd, is dat in België nog niet het geval. Vlaamse telers hebben dus toegang tot een beperkter pakket gewasbeschermingsmiddelen dan hun buitenlandse concurrenten.
Daar bovenop vinden Vlaamse sojaboeren nauwelijks verwerkingsbedrijven in de buurt. Het Vlaamse areaal is te klein om terecht te kunnen bij de grote verwerkers in de havens, wat de afzetketen kwetsbaar maakt.
Minister Brouns erkende de uitdagingen. De opbrengst van soja en andere nieuwe eiwitgewassen zoals kikkererwten en veldbonen kent een sterke volatiliteit, wat het financiële risico voor de landbouwer groot maakt. Er is nood aan meer rassenonderzoek, betere teelttechniek en een sterkere samenwerking met voedingsbedrijven om een duurzame en betrouwbare afzetmarkt te creëren. De minister verwacht geen volledige zelfvoorziening inzake soja, maar ziet in Europese handelsakkoorden een manier om de afhankelijkheid beter te spreiden.
Ik deel die nuance. Verwachten dat soja plots het hele Vlaamse areaal overneemt, is niet realistisch. Maar de keuze voor lokaal geproduceerde eiwitten is gemaakt, en die verdient consequente ondersteuning. De lokale eiwittenstrategie, waarvan soja een onderdeel uitmaakt, moet verder worden gestimuleerd. De knelpunten zijn gekend. Nu moeten ze ook effectief worden aangepakt.
Lees het volledige artikel op Landbouwleven.be
